ШИНЭ
Бүх нийтлэл →
Шөнийн тал нутаг дахь өгөгдлийн төв, салхин сэнс, тэнгэр өөд цацрах гэрлийн шугамууд

Хиймэл оюун ухаан ба Монгол: юу өөрчлөгдөж, хэрхэн нэвтрүүлэх вэ

Хиймэл оюун ухаан дэлхий даяар хөрөнгө, ажлын байр, эрчим хүчний хэрэглээг өөрчилж байна. Монгол цахим засаглалын бат суурьтай ч хиймэл оюуны эдийн засаг нь сул. Бусад орон юу хийсэн, ямар өртөгтэй, хаанаас эхлэх вэ.

Товчхондоо

$582 тэрбум
2025 онд компаниуд хиймэл оюунд дээд хэмжээний хөрөнгө оруулсан.
Stanford AI Index 2026
0.48/1
ОУВС-ийн хиймэл оюунд бэлэн байдлын индексээр Монгол Вьетнамтай ижил. Сингапур: 0.80.
ОУВС AIPI, 2023 оны мэдээлэл
-р байр
НҮБ-ын цахим засаглалын үнэлгээгээр 2024 онд 193 орноос (74-р байраас ахисан). Цааш хөгжүүлэх бат суурь.
UN EGDI 2024

Stanford HAI, AI Index 2026, ch. 4 Economy (full chapter PDF linked from cited page) · · өгөгдлийн мөр ai_kpi_invest; IMF DataMapper API, AI_PI · авсан огноо · өгөгдлийн мөр ai_kpi_aipi; UN E-Government Knowledge Base, Mongolia · · өгөгдлийн мөр ai_kpi_egdi · mongolia-unspun.mn

Дэлхий

Хиймэл оюун ухаан эдийн засагт юу хийж байна

Таамаглал ихээхэн зөрдөг тул хэмжүүр бүрийг анхааруулгатай нь харуулав.

Хиймэл оюунд өртөж буй ажлын байрны хувь

Дэлхийн нийт ажил эрхлэлтийн бараг 40%. Хөгжингүй эдийн засагт 60 орчим хувь, шинээр хөгжиж буй зах зээлд 40%, бага орлоготой оронд 26%. Хөгжингүй эдийн засагт өртсөн ажлын байрны тал орчим нь ашиг хүртэж (бүтээмж нэмэгдэж), үлдсэнд нь ажиллах хүчний эрэлт буурч болзошгүй.

ОУВС, 2024. Анхааруулга: Өртөх нь ажлын байраа алдана гэсэн үг биш. Хиймэл оюун ажлын даалгаварт нь нөлөөлж, нөхөх эсвэл орлох боломжтой ажлын байрыг тоолдог. Мэргэжил, даалгаврын харьцуулалтаас гаргасан, хугацааны талаар юу ч хэлэхгүй.

Үүсгэгч хиймэл оюунд өртөж буй ажлын байрны хувь (явцуу хэмжүүр)

Дэлхийн ажил эрхлэлтийн 25 орчим хувь нь үүсгэгч хиймэл оюунд тодорхой хэмжээгээр өртөх мэргэжилд. Хамгийн их өртөх ангилалд 3.3%. Өндөр орлоготой оронд ажлын байрны 34%, бага орлоготой оронд 11%. Эмэгтэйчүүд илүү өртдөг (дээд хоёр түвшинд эмэгтэйчүүдийн ажил эрхлэлтийн 10.4%, эрэгтэйчүүдийнх 5.5%).

ОУХБ, 2025. Анхааруулга: Зөвхөн үүсгэгч хиймэл оюуныг хамарч, даалгаврын түвшний нарийвчилсан индекс ашигладаг тул ОУВС-ийнхаас бага. Энэ нь мөн өртөлт, ажлын байраас шахагдах биш. Өртөлтийн ихэнх нь ажлын даалгавар өөрчлөгдөхийг илэрхийлдэг гэж ОУХБ онцолдог.

Эх сурвалж: [1] ilo.org[2] affairscloud.com
Үүсгэгч хиймэл оюуны ДНБ, бүтээмжид урт хугацаанд үзүүлэх нөлөө

10 жилийн дотор дэлхийн ДНБ-ийг 7 орчим хувиар (ойролцоогоор 7 их наяд ам.доллар) нэмэгдүүлж, бүтээмжийн өсөлтийг жилд 1.5 нэгж хувиар ахиулж болзошгүй. 300 сая орчим бүтэн цагийн ажлын байртай тэнцэх хэмжээ автоматжуулалтад өртөнө.

Goldman Sachs Research, 2023. Анхааруулга: Хөрөнгө оруулалтын банкны хуучин (2023 оны 3–4 сар) хувилбарын тооцоо бөгөөд өргөн нэвтэрнэ гэсэн нөхцөлтэй. Goldman өөрөө ихэнх ажлын байр хэсэгчлэн өртөж, орлогдохоосоо илүү нөхөгдөх магадлалтай гэж үздэг. Таамаглал биш, дээд түвшний хувилбар гэж үзээрэй.

Өнөөг хүртэл хэмжигдсэн макро нөлөө

Хиймэл оюунтай холбоотой технологийн хөрөнгө оруулалт 2025 онд АНУ-ын ДНБ-ий өсөлтөд 0.5 нэгж хувь нэмсэн гэж тооцдог. ОУВС-ийн 2026 оны 4 сарын суурь таамаг (дэлхийн өсөлт 2026 онд 3.1%, 2027 онд 3.2%) хиймэл оюуны бүтээмжийн шууд ашгийг тооцоогүй, учир нь олон салбарт нэвтрэлт бага хэвээр байна. ОУВС сөрөг эрсдэлийг анхааруулдаг: хиймэл оюуны ашгийн хүлээлт хэт өөдрөг байвал үнэ огцом засагдаж болзошгүй, өрөөр санхүүжүүлсэн хөрөнгө оруулалт санаа зовоосон асуудал.

ОУВС, 2026. Анхааруулга: 0.5 нэгж хувь нь нэг улсын хөрөнгө оруулалтын (зарлагын) нөлөө, бүтээмжийн нөлөө биш. Бүтээмжийн ашиг макро түвшинд ихэнхдээ хэмжигдээгүй хэвээр.

Эх сурвалж: [1] imf.org[2] imf.org
Хиймэл оюунд өртсөн салбаруудын бүтээмж, цалин

Хиймэл оюунд хамгийн их өртсөн салбарт нэг ажилтанд ногдох орлого 27%, хамгийн бага өртсөнд 9% өссөн (2018–2024). Хиймэл оюуны ур чадвартай ажилтан 2024 онд 56%-ийн цалингийн нэмэгдэлтэй (жилийн өмнө 25%). 1 тэрбум орчим ажлын байрны зар дээр үндэслэсэн.

PwC, 2025 Global AI Jobs Barometer. Анхааруулга: Зөвлөх компанийн судалгаа. Хамаарлыг харуулдаг, шалтгааныг биш (хиймэл оюунд өртсөн салбарууд өөр шалтгаанаар ялгаатай байж болно). Энд «бүтээмж» гэдэг нь нэг ажилтанд ногдох орлого.

Эх сурвалж: [1] prnewswire.com[2] pwc.com
Пүүсийн нэвтрэлт: албан ёсны статистик

ЕХ: 10-аас дээш ажилтантай аж ахуйн нэгжийн 20.0% нь 2025 онд хиймэл оюун ашигласан, 2024 онд 13.5% байв (Дани 42.0%, Румын 5.2%). АНУ: пүүсүүдийн 18 орчим хувь хиймэл оюун ашигласан (2025 оны 12 сар, Census BTOS), 2026 оны эхний хагаст 20-иос дээш хувь болох төлөвтэй.

Eurostat. АНУ-ын Хүн амын тооллогын товчооны BTOS, Холбооны нөөцийн FEDS Note-оор дамжуулан, 2026. Анхааруулга: Өргөн нэвтрэлтийн хамгийн сайн харьцуулж болох хэмжүүр. BTOS-ийн аргачлалыг 2025 оны 11 сард шинэчилсэн тул өмнөх цуваатай шууд харьцуулах боломжгүй.

IMF Staff Discussion Note SDN/2024/001 · · өгөгдлийн мөр ai_world_1; ILO/NASK, Generative AI and Jobs: 2025 update (research brief) · · өгөгдлийн мөр ai_world_2; Goldman Sachs, Generative AI could raise global GDP by 7% (Apr 5, 2023) · · өгөгдлийн мөр ai_world_3; IMF Annual Report 2026, In focus: AI deployment and disruption · · өгөгдлийн мөр ai_world_4; PR Newswire, PwC 2025 Global AI Jobs Barometer (Jun 03, 2025) · · өгөгдлийн мөр ai_world_5; Eurostat news, 20% of EU enterprises use AI technologies (2025 оны 12 сарын 11) · · өгөгдлийн мөр ai_world_8 · mongolia-unspun.mn

Бусад орон

Бусад орон хиймэл оюуныг хэрхэн нэвтрүүлж байна

Улс сонгоод юу хийж, юу олж, Монголд ямар сургамж байгааг хараарай.

ОУВС-ийн хиймэл оюунд бэлэн байдлын индекс, 0-ээс 1 ( оны мэдээлэл)

Утга, эх сурвалжийг харахын тулд баган дээр хулганаа аваачих эсвэл дарна уу.

ОУВС DataMapper, AIPIӨндөр байх тусам бэлэн

IMF DataMapper API, AI_PI · авсан огноо · өгөгдлийн мөр ai_aipi_SGP ai_aipi_EST ai_aipi_KOR ai_aipi_ARE ai_aipi_KAZ ai_aipi_IND ai_aipi_MNG ai_aipi_VNM ai_aipi_RWA; IMF DataMapper API, AI_PI and /groups · авсан огноо · өгөгдлийн мөр ai_aipi_LIC · mongolia-unspun.mn

Сингапур

Хиймэл оюуны үндэсний стратеги 2.0 (NAIS 2.0), 2023 оны 12 сар. Хиймэл оюуны судалгаа, хөгжүүлэлтийн үндэсний төлөвлөгөө 2025–2030

Тэд юу хийсэн бэ

Хиймэл оюуны мэргэжилтнийг гурав дахин илүү буюу 15,000 болгох зорилт (NAIS 2.0, 2023)

2025–2030 онд төрийн хиймэл оюуны судалгааны төв, хэрэглээний судалгаа, хүний нөөцөд 1 тэрбум гаруй сингапур доллар (786 сая орчим ам.доллар) (NRF-ийн 37 тэрбум сингапур долларын RIE сангаас)

AI Singapore-ийн докторын тэтгэлэг, шуурхай магистрын хөтөлбөрийг өргөжүүлсэн

Монголд өгөх сургамж

Хүний нөөцийн зорилтоо олон жилийн тусгай судалгааны төсөвтэй хослуул. Жижиг улс тооцооллын хүчний цар хүрээгээр бус, ур чадвар, засаглалаараа ялдаг.

Cointelegraph, Singapore releases National AI Strategy 2.0, plans for 15,000 AI experts · · өгөгдлийн мөр ai_cty1_strategy; Telecom Review Asia, Singapore to Invest More Than SGD 1 Billion in National AI Research Plan Over Five Years · · өгөгдлийн мөр ai_cty1_did1…3 ai_cty1_lesson · mongolia-unspun.mn

Монгол

Монгол хаана явна вэ

Олон улсын индексээрх бэлэн байдал
ОУВС-ийн хиймэл оюунд бэлэн байдлын индекс (AIPI, 0–1)

0.484 (2023 оны мэдээлэл). Бусад орон: Сингапур 0.801, Эстони 0.764, Солонгос 0.727, АНЭУ 0.628, Казахстан 0.552, Энэтхэг 0.493, Вьетнам 0.482, Руанда 0.437. Бага орлоготой орнуудын дундаж 0.322. Байрыг тооцоогүй.

Эх сурвалж: [1] imf.org[2] imf.org
НҮБ-ын цахим засаглалын хөгжлийн индекс (EGDI)

193 орноос 46-р байр, EGDI 0.8457 (2022 онд 74-р байр, 0.7209 байснаас ахисан). Цахим оролцоогоор 37-р байр. Харилцаа холбооны дэд бүтэц 0.9374, цахим үйлчилгээ 0.8222, хүний капитал 0.7775.

Өнөөдрийн байдал
Их өгөгдөл, хиймэл оюуны үндэсний стратеги

Цахим хөгжил, инноваци, харилцаа холбооны яам НҮБХХ-тэй хамтран боловсруулж, 2025 оны 5 сард УИХ-д төсөл хэлбэрээр танилцуулсан. Төлөвлөгөө: 2025–26 онд Хиймэл оюуны үндэсний зөвлөл, GPU кластертай хиймэл оюуны төв, үндэсний өгөгдлийн сан. 2027 онд 100 судалгааны сэдэв санхүүжүүлж, 300 магистр, докторант, 1,000 «хиймэл оюуны элч» бэлтгэх. 2030 онд олон улсын хоёр өгөгдлийн төв, бүс нутагт хиймэл оюуны экспорт. Төсвийг нийтлээгүй.

Хиймэл оюуны тусгай хууль алга. 2022.05.01-нээс хүчин төгөлдөр болсон Хүний хувийн мэдээлэл хамгаалах тухай хууль хувийн мэдээлэл боловсруулдаг хиймэл оюунд мөрдөгдөх гол заавал дагах дүрэм.

E-Mongolia (2020 оны 10 сард эхэлсэн)

1,278 төрийн үйлчилгээ цахим болж, E-Mongolia 5.0-д хиймэл оюуны боломжууд нэмэгдсэн (2025 оны 9 сар). 2025 оны 9 сард баталсан «Дижитал нэгдүгээрт» хөтөлбөр төрийн үйлчилгээний 90%-ийг цахим болгож, 1.1 их наяд төгрөг хэмнэнэ гэж тооцсон. Өмнөх тоо: 1.8 сая идэвхтэй хэрэглэгч, 1,200 үйлчилгээ (2024 оны 5 сар).

Дэлхийн банкны Ухаалаг засаглал II төсөл (ОУХА-гийн 40.7 сая ам.долларын зээл, 2022 оны 6 сард баталсан): цахим үйлчилгээ, үүлэн технологи, кибер аюулгүй байдал, 13,000 хүний дижитал ур чадвар, 2,000 ЖДҮ-ийг цахимжуулах.

IMF DataMapper API, AI Preparedness Index (AI_PI) · авсан огноо · өгөгдлийн мөр ai_ready_2; UN DESA, E-Government Knowledgebase: Mongolia · · өгөгдлийн мөр ai_ready_3; Montsame, draft National Strategy on Big Data and AI presented (2025 оны 5 сарын 20) · · өгөгдлийн мөр ai_status_1; Levellers, What is AI regulation in Mongolia? · · өгөгдлийн мөр ai_status_2; Montsame, Digital Transformation: 90 Percent of Public Services to Go Online (2025 оны 11 сарын 10) · · өгөгдлийн мөр ai_status_3; World Bank press release, Mongolia: New Project Helps the Government Go Digital (2022 оны 6 сарын 6) · · өгөгдлийн мөр ai_status_9 · mongolia-unspun.mn

Юу хийх вэ

Ойролцоо өртөг нь бусад орны зарцуулсан хэмжээ, Монголын тооцоо биш.

1Шинэ сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэртэй холбосон, хөгжлийн санхүүжилттэй өгөгдлийн төв

Бусад орон юу хийсэн: Узбекистаны DataVolt TAS-1: 12 МВт, нийт өртөг 250 сая ам.доллар, EBRD, OPEC Fund, Proparco, DEG санхүүжүүлсэн.

Ойролцоо өртөгБусад орны жишгээр мэдээллийн технологийн 1 МВт хүчин чадалд 20 орчим сая ам.доллар (250 сая / 12 МВт), шинэ цахилгаан станцыг тооцоогүй.
Хэн хэрэгжүүлэхEBRD, АХБ, ОУСК-тай хамтарсан хувийн хөгжүүлэгч. Эрчим хүчний хангамжийг Эрчим хүчний яам.
Хугацаа2–4 жил, эрчим хүчнээс хамаарна.
Эх сурвалж: [1] tokenpost.com[2] adb.org

TokenPost, Uzbekistan Signs More Than $6 Billion in AI Infrastructure Deals (2026 оны 9 сарын 28) · · өгөгдлийн мөр ai_opt_4 · mongolia-unspun.mn

Шинэчлэл

Монголд хамаатай хиймэл оюуны мэдээ,

Тус бүрд яагаад чухал болохыг бичив. Мэдээний радарын хүрээнд шинэчлэгдэнэ.

Узбекистан хиймэл оюуны өгөгдлийн төвд хөгжлийн санхүүжилт татаж байна

2030 он хүртэл 6 тэрбум гаруй ам.долларын өгөгдлийн төвийн амлалт авсан гэж мэдээлсэн. DataVolt-ын 12 МВт-ын TAS-1-ийг EBRD, OPEC Fund, Proparco, DEG санхүүжүүлсэн.

Яагаад чухал вэ: Олон талт зээлдүүлэгчид Төв Азид хиймэл оюуны дэд бүтэц санхүүжүүлэхэд бэлэн байгааг харуулж байна.

TokenPost, Uzbekistan Signs More Than $6 Billion in AI Infrastructure Deals (2026 оны 9 сарын 28) · · өгөгдлийн мөр ai_upd_10 · mongolia-unspun.mn

ЕХ өндөр эрсдэлтэй хиймэл оюуны үүргийг хойшлуулав

Digital Omnibus багц III хавсралтын өндөр эрсдэлийн үүргийг 2026.08.02-оос 2027.12.02 руу (I хавсралтыг 2028.08.02 руу) шилжүүлсэн. Ил тод байдлын үүрэг ихэнхдээ хэвээр.

Яагаад чухал вэ: Хамгийн хатуу зохицуулагч хүртэл хуваариа удаашруулсан нь хуулийг хэрэгжүүлэх чадавх бодит саад гэдгийг харуулж байна.

Orrick, EU AI Act Update: Digital Omnibus finalizes 8 compliance changes (2026 оны 7 сар) · · өгөгдлийн мөр ai_upd_09 · mongolia-unspun.mn

ОУВС: хиймэл оюуны хөрөнгө оруулалт өсөлтийг дэмжиж байгаа ч засварын эрсдэлийг нэмэгдүүлж байна

2026 оны 4 сарын «Дэлхийн эдийн засгийн төлөв» тайланд хиймэл оюунтай холбоотой технологийн хөрөнгө оруулалт 2025 онд АНУ-ын өсөлтөд 0.5 орчим нэгж хувь нэмсэн гэж бичээд, хиймэл оюуны ашиг хүлээлтэд хүрэхгүй бол үнэ огцом засагдаж болзошгүйг анхааруулсан.

Яагаад чухал вэ: Технологийн хувьцааны засвар дэлхийн эрэлт, түүхий эдийн үнэд цохилт өгнө. Энэ нь Монголын зэс, нүүрсний экспортод хүрэх суваг.

Эх сурвалж: [1] imf.org[2] imf.org

IMF Annual Report 2026, AI: Deployment and Disruption · · өгөгдлийн мөр ai_upd_05 · mongolia-unspun.mn

Казахстаны хиймэл оюуны хууль хүчин төгөлдөр болов

2025 оны 11 сард гарын үсэг зурсан Төв Азийн анхны хиймэл оюуны хууль 2026.01.18-нд хүчин төгөлдөр болсон.

Яагаад чухал вэ: Бүс нутагт Монголтой хамгийн ойр жишиг улс одоо хуулийн орчин, хиймэл оюуны тусгай яам, үндэсний тооцооллын кластертай боллоо.

Caspian Post, Kazakhstan bets on AI to power its next growth phase · · өгөгдлийн мөр ai_upd_02 · mongolia-unspun.mn

Өмнөд Солонгосын хиймэл оюуны үндсэн хууль хүчин төгөлдөр болов

Хиймэл оюуны бүтээлийг тэмдэглэх, өндөр нөлөөтэй хиймэл оюунд үүрэг хүлээлгэх заалт 2026.01.22-нд хүчин төгөлдөр болж, торгууль ногдуулахаас өмнө нэг жилийн хөнгөлөлтийн хугацаа олгосон.

Яагаад чухал вэ: Азийн хөгжингүй эдийн засгуудын анхны цогц хиймэл оюуны хууль. Зөөлөн зохицуулалтын загвар.

Эх сурвалж: [1] cooley.com[2] stimson.org

Cooley, South Korea's AI Basic Act: overview and key takeaways (2026 оны 1 сарын 27) · · өгөгдлийн мөр ai_upd_01 · mongolia-unspun.mn