ШИНЭ
Бүх нийтлэл →
Бүрэнхийд ил уурхай, том оврын машинууд
Нүүр / Хөрөнгө оруулалт

Монгол эрсдэл хүлээх үнэ цэнэтэй юу?

Хурдан өсөлт, гадаадын хөрөнгө оруулалт өндөр. Гэвч ашигт малтмал, Хятадаас ихээхэн хамааралтай, авлигын хяналт сул, ханш тогтворгүй. Боломж ч бодитой, эрсдэл ч бодитой.

Гол дүгнэлтүүд

87%

нь түлш, хүдэр, металл (). Бидний харьцуулдаг арван орноос хамгийн төвлөрсөн нь.

Дэлхийн банк, WDI

World Bank WDI API, TX.VAL.FUEL.ZS.UN · авсан огноо · өгөгдлийн мөр mining_share · mongolia-unspun.mn

11.7%

нь онд гадаадын шууд хөрөнгө оруулалтаар орж ирсэн. Арван орноос хамгийн өндөр нь.

Дэлхийн банк, WDI

World Bank WDI API, BX.KLT.DINV.WD.GD.ZS · авсан огноо · өгөгдлийн мөр fdi_2024 · mongolia-unspun.mn

31/100

Transparency International-ийн оны индексээр, 182-оос 124-р байр орноос.

Transparency International

Transparency International, Mongolia · авсан огноо · өгөгдлийн мөр ti_score ti_scale ti_rank · mongolia-unspun.mn

Түүх

Түүх, алхам алхмаар

Сум эсвэл гарын товчлуураа ашиглаарай. Бүлэг бүрт нэг зураг, нэг тоо.

  1. Нэг эдийн засаг, хоёр түүхий эд, нэг худалдан авагч

    84%экспорт нэг худалдан авагч руу явдаг ()

    Барааны экспортын 87% нь түлш, хүдэр, металл, экспортын 84% нь Хятад руу явдаг. Хоёулаа бидний харьцуулдаг арван орноос хамгийн өндөр.

    World Bank WDI API, TX.VAL.FUEL.ZS.UN · авсан огноо · өгөгдлийн мөр mining_share; World Bank WITS, Mongolia summary (2022 data) · авсан огноо · өгөгдлийн мөр china_share · mongolia-unspun.mn

  2. Дүрэм, засаглал: дунд хэсэгтээ

    182-оос 124-р байрАвлигын төсөөллийн индекс

    Монгол хуулийн засаглалаар 10-оос 3-р байр, улс төрийн тогтвортой байдлаар 2-р-д жагсдаг. Авлигын индексээр 100 онооноос 31 оноо авсан (182-оос 124-р байр орон).

    World Bank API, GOV_WGI_RL.SC (source 3), 2025 · авсан огноо · өгөгдлийн мөр wgi_rl_rank; World Bank API, GOV_WGI_PV.SC (source 3), 2025 · авсан огноо · өгөгдлийн мөр wgi_pv_rank; Transparency International, Mongolia · авсан огноо · өгөгдлийн мөр ti_score ti_scale ti_rank · mongolia-unspun.mn

  3. Үнэ ба ханш

    7.1%дундаж инфляц, –

    Инфляц – онд жилд дунджаар 7.1% байв. Нэг ам.доллар оныхоос онд 26% илүү төгрөгтэй тэнцэж байв. Засгийн газрын өр ДНБ-ий 45%.

    World Bank WDI API, FP.CPI.TOTL.ZG · авсан огноо · өгөгдлийн мөр cpi_avg_10y; World Bank WDI API, PA.NUS.FCRF · авсан огноо · өгөгдлийн мөр fx_5y; IMF DataMapper, GGXWDG_NGDP · авсан огноо · өгөгдлийн мөр debt_2025 · mongolia-unspun.mn

Өөрөө судлаарай

Бүгдийг нь эх сурвалжтай нь

Дэлгэрэнгүй, эх сурвалжийг нь харахын тулд аль нэгийг дарна уу.

Энэ хэсэг тоо баримт нь манай баталгаажуулалтыг давсны дараа эргэн нээгдэнэ.

Улсын оноогоо өөрөө гаргаарай

Энэ хэсэг тоо баримт нь манай баталгаажуулалтыг давсны дараа эргэн нээгдэнэ.

Нотлогдсон эрсдэлүүд

Экспорт, худалдан авагчийн төвлөрөл

Ашигт малтмал экспортын орлогын 90 орчим хувь, нүүрс, зэс давамгайлдаг. Экспортын 84.3% Хятад руу (2022), НҮБ-ын UN-OHRLLS-ийн 2026 оны мэдээгээр 90-ээс дээш хувь.

Нотлогдсон давуу талууд

Хурдан өсөлт, одоо дундаас дээш орлоготой

Бодит ДНБ 2025 онд 6.8–6.9% өссөн. Уул уурхайд тулгуурласан өсөлтөөр Монгол 2024 онд дундаас дээш орлоготой орны ангилалд орсон.

Улсын зээлжих зэрэглэл сайжирч байна

Moody's B1 болгож (2025 оны 10 сар), S&P анх удаа BB- болгож (2025 оны 10 сар) зэрэглэлийг ахиулсан. Fitch 2026 оны 8 сард B+ зэрэглэлийг баталгаажуулсан.

Дүрэм: хөрөнгө оруулалтын хууль, стратегийн ордууд, гэрээнүүд

Хөрөнгө оруулалтын тухай хууль (2013) нь гол эрх зүйн орчин (1993 оны Гадаадын хөрөнгө оруулалтын тухай хуулийг орлосон). Шаардлага хангасан хөрөнгө оруулагчдад зарим татвар, хураамжийн хувь хэмжээг тогтворжуулах гэрчилгээ олгодог.

Үндэсний баялгийн сангийн тухай хууль, Ашигт малтмалын тухай хуулийн нэмэлт өөрчлөлт (2024.04.19): стратегийн ордод төрийн эзэмших хувь 34–50% (хайгуулыг төрийн хөрөнгөөр хийсэн эсэхээс хамаарна), дагалдах ордод ч хамаарна, хувьцааны нэг хэсгийг үнэ төлбөргүй авна. Стратегийн ордын тусгай зөвшөөрөлтэй компанийн 34-өөс дээш хувийг нэг этгээд эзэмшиж болохгүй (Хөрөнгө оруулалтын гэрээ, төрийн байгууллагад үл хамаарна). Хэрэгжүүлэх эцсийн хугацаа тогтоогоогүй.

Эх сурвалж: [1] pwc.com[2] dplaw.mn

Эдийн засгийн эрх чөлөөний тухай хууль 2026 оны 7 сарын эхээр батлагдсан (Capital Markets Mongolia-гийн мэдээгээр 7 сарын 3). Өрийн хэрэгслийн хүүгийн орлогын суутган татварыг 20%-иас 5% болгож бууруулсан. Бүртгэлтэй үнэт цаасны 90%-ийн татварын хөнгөлөлтийг 2034 он хүртэл сунгасан. Зөвшөөрлийг цөөлөх зорилгоор 97–110 гаруй хуульд өөрчлөлт оруулсан. KPMG бичих үед эцсийн эх хууль эрх зүйн цахим санд нийтлэгдээгүй байв.

Оюу толгойн татварын маргаан: ОТ 2013–2015 оны татварын нөхөн ногдуулалтын маргааныг (2009 оны Хөрөнгө оруулалтын гэрээний тогтворжуулах заалт) 2020 онд олон улсын арбитрт шилжүүлсэн. Рио Тинто 2025 оны эхээр 295 сая ам.долларын эвлэрлийг санал болгосон. Олдсон эх сурвалжид эцсийн эвлэрэл батлагдсан мэдээ алга. Үүнээс тусдаа 2026 оны 6–7 сард Засгийн газар, Рио Тинто хувьцаа эзэмшигчийн зээлийн хүүг бууруулж, 3 жилийн хянан үзэх хугацаа тохиролцсон.

Khan Resources Монгол Улсын эсрэг: Байнгын арбитрын шүүх цуцлагдсан ураны тусгай зөвшөөрлийн асуудлаар 100 сая ам.доллар олгохоор шийдвэрлэсэн (2015 оны 3 сар). 70 сая ам.доллараар эвлэрсэн (гэрээнд 2016.03.06-нд гарын үсэг зурсан).